การเลี้ยงผีปู่ตา ชาวบ้านนางช้างเฒ่า ตำบลน้ำคำ อำเภอไทยเจริญ จังหวัดยโสธร

ความสำคัญ
ประชาชนนางช้างเฒ่า และบ้านอื่นๆๆในท้องถิ่นภาคอีสานเชื่อกันว่า ผีปู่ตาเป็นผีของคนสมัยก่อนหรือวิญญาณของบรรพบุรุษที่ล่วงลับไปแล้ว แต่ยังมีความรักความผูกพันเป็นห่วงลูกหลานอยู่ จึงยังอยู่คอยเฝ้าดูแล รักษาปกป้องป้องกันภัยร้ายทั้งมวลที่จะเกิดขึ้นแก่ลูกหลานในชุมชนของตนเอง หมู่บ้านแต่ละแห่งจึงสร้างศาลพระภูมิหรือศาลปู่ตาไว้ที่ป่าหัวบ้าน หรือท้ายบ้านไว้สำหรับให้ผีปู่ตาอาศัย โดยเมื่อครบกำหนด 1 ปี ชาวบ้านหรือชุมชนจะจัดพิธีกรรมเลี้ยงผีปู่ตา 1-2 ครั้ง เป็นการทดแทนผีปู่ตาที่คอยปกป้องคุ้มครองตลอดมา

พิธีกรรม
ชาวตะวันออกเฉียงเหนือเชื่อกันว่าวิญญาณของผีปู่ตาจะมีอำนาจในการดลบันดาลสิ่งต่าง ๆ ให้แก่ชาวบ้านได้ตามที่มุ่งหมายด้วยวิธีการบ๋า หรือบน ซึ่งเป็นการให้สินบนแก่ผีปู่ตา ถ้าหากว่าสามารถทำให้เขาเหล่านั้นสัมฤทธิผลตามที่เขาปรารถนาแล้วชาวบ้านก็จะนำเหล้าไห ไก่ตัว มาแก้บนหรือข้าวปลาอาหารคาว หวาน ตามที่ชาวบ้านได้บนไว้ แต่ดอกไม้จะต้องเป็นดอกไม้สีขาว หรือดอกพุดใส่กรวยใบตอง 1 คู่ ธูปเทียน 2 เล่ม ผูกติดกันกับตาแหลวจำนวน 4 อัน โดยมีเฒ่าจ้ำเป็นผู้ทำพิธีอัญเชิญดวงวิญญาณผีปู่ตามารับเอาเครื่องบนสังเวยต่าง ๆ
ในขณะที่ทำพิธีก็จะต้องมีวงแคน ฆ้อง กลอง มาเล่นให้เกิดความครึกครื้นตามประเพณี ต่อจากนั้นเฒ่าจ้ำทำการเสี่ยงทาย ความอุดมสมบูรณ์ของบ้านเมืองและความสะดวกของหมู่บ้าน
ชุมชน กับผีปู่ตา เสร็จพิธีชาวบ้านจะนำเครื่องเซ่นสังเวยไปฝังในหลุมแล้วแยกย้ายกันกลับบ้าน

สาระ
พิธีกรรมการเลี้ยงผีปู่ตา เป็นความเชื่อของชาวอีสานที่มีความรัก ความเกี่ยวข้องอยู่กับภูตผีของบรรพบุรุษ ด้วยความเชื่อที่ว่ารากเหง้ายังมีความรัก ความกังวล แก่บุตรหลานอยู่เสมอ จึงพร้อมเพรียงกันจัดหาที่พักและเลี้ยงดู เพื่อทดแทนในพระคุณของรากเหง้า
ตูบเจ้าปู่หรือว่าศาลเจ้าปู่